Ngắm cá Voi tại Việt Nam: Cẩm nang hệ sinh thái biển hiếm có dành cho khách du lịch yêu thiên nhiên

Hoạt động ngắm cá Voi tại Việt Nam đang nằm trong một khoảng trống kỳ lạ: một quốc gia sở hữu hơn 3.260 km đường bờ biển, một nền văn hóa miền biển được xây dựng trên sự tôn kính cá Voi, nhưng lại hầu như không có cẩm nang nào được xuất bản về việc thực sự quan sát cá voi trong tự nhiên. Whale Island Resort (Khu nghỉ dưỡng Hòn Ông, hay còn gọi là Đảo Cá Voi) được đặt tên trực tiếp theo truyền thống về loài động vật bàng hải này tại Vịnh Vân Phong – một trong những vùng biển đa dạng sinh học bậc nhất Việt Nam. Cẩm nang này sẽ điểm qua những loài bạn có thể thực tế bắt gặp, thời điểm thích hợp và lý do tại sao Vịnh Vân Phong là điểm lý tưởng nhất cả nước để ngắm cá voi.

Vùng biển Việt Nam và các loài động vật khổng lồ dưới biển sống tại đây

Đường bờ biển dài 3.260 km của Việt Nam tiếp giáp với Biển Đông, Vịnh Thái Lan và Vịnh Bắc Bộ. Những vùng biển nhiệt đới và cận nhiệt đới này là nơi trú ngụ của nhiều loài động vật có vú dưới biển đã được ghi nhận, mặc dù chúng vẫn nằm trong số những đối tượng ít được nghiên cứu nhất ở Đông Nam Á.

Các loài được ghi nhận tại vùng biển ven bờ Việt Nam bao gồm:

• Cá voi Bryde (Balaenoptera edeni): Loài cá Voi tấm sừng hàm được nhìn thấy thường xuyên nhất ở vùng biển ven bờ Việt Nam (vịnh Nha Trang, Bình Định, Quy Nhơn,…) thường kiếm ăn theo bầy đàn gần mặt nước.

• Cá voi nhà táng (Physeter macrocephalus): Thỉnh thoảng được nhìn thấy ở các eo biển sâu ngoài khơi; trong lịch sử, đây là loài khiến các cộng đồng ngư dân Việt Nam e ngại nhất khi đi biển.

• Cá heo lưng gù Ấn Độ – Thái Bình Dương (Sousa chinensis): Phổ biến ở vùng nước gần bờ và vùng cửa sông, bao gồm cả Vịnh Vân Phong.

• Cá heo mũi chai Ấn Độ – Thái Bình Dương (Tursiops aduncus): Được nhìn thấy rộng rãi quanh năm trong vịnh.

• Cá heo Irrawaddy (Orcaella brevirostris): Được tìm thấy ở vùng đồng bằng sông Cửu Long và một số đầm phá ven biển.

• Cá mập voi (Rhincodon typus): Loài cá lớn nhất thế giới; về mặt sinh học không phải là động vật có vú dưới biển nhưng được xếp chung vào tập tục thờ vị thần Cá Ông trong văn hóa địa phương.

Ngoài ra, còn loài cá cúi (Dugong dugon) trước đây từng được ghi nhận tại các thảm cỏ biển thuộc tỉnh Khánh Hòa. Hiện nay, sự xuất hiện của chúng là cực kỳ hiếm do mất môi trường sống từ việc nuôi tôm.

Khi nào bạn có thể ngắm cá voi ở Việt Nam?

Mùa cá Voi đi kiếm ăn diễn ra từ tháng 2 đến tháng 5 tại Vịnh Vân Phong, khi chúng đi theo các mùa sứa và tôm nở rộ vào vùng nước vịnh kín gió. Đây là cơ hội dễ để thấy động vật lớn dưới hoạt động tại vùng biển Việt Nam.

Việc nhìn thấy cá heo hoặc cá voi ở Vịnh Vân Phong diễn ra quanh năm, trong đó loài cá heo lưng gù Ấn Độ – Thái Bình Dương và cá heo mũi chai thường xuyên xuất hiện ở các eo biển giữa 28 hòn đảo của vịnh. Sáng sớm là thời điểm dễ thấy nhất, khi tàu thuyền qua lại còn ít và cá heo đang tích cực kiếm ăn.

Cá voi Bryde thỉnh thoảng được nhìn thấy ở vùng nước sâu hơn phía cửa vịnh, đặc biệt là từ tháng 3 đến tháng 7 khi biển lặng hơn. Những lần xuất hiện này ít dự đoán trước được hơn so với các loài cá Voi khác.

Khoảng thời gian tốt nhất để kết hợp quan sát nhiều loài là vào mùa khô từ tháng 2 đến tháng 5:

• Biển lặng, tầm nhìn xuất sắc lên đến 20 mét.

• Nhiệt độ nước dao động từ 26°C đến 29°C.

• Hoạt động của cá Voi đạt đỉnh.

• Hoạt động kiếm ăn của cá heo ở mức cao vào các giờ buổi sáng.

Tại sao Vịnh Vân Phong là địa điểm dễ dàng ngắm cá Voi ở Việt Nam

Vịnh Vân Phong có diện tích 41.000 ha, bao gồm 28 hòn đảo nằm trong một eo biển nước sâu kín gió, cách Nha Trang 100 km về phía bắc. Tạp chí CNN và Forbes đã từng xếp hạng đảo Hòn Ông lọt top 10 điểm lặn ngắm san hô hoang sơ, đẹp nhất trên Thế giới. Vùng vịnh này phần lớn vẫn chưa bị ảnh hưởng bởi đánh bắt công nghiệp và du lịch đại chúng, điều này mang lại lợi ích trực tiếp cho các quần thể động vật có vú dưới biển.

Đặc tính độ sâu của vịnh (từ 20 đến 30 mét ở các eo biển chính) nuôi dưỡng các loài cá khác nhau ở các tầng nước khác nhau. Cá heo hoạt động ở vùng ven bờ nông vào buổi sáng. Cá Voi nổi lên mặt nước khi kiếm ăn. Cá voi Bryde hoạt động ở vùng nước sâu hơn ngoài cửa vịnh.

Ngày 5/7/2025, Whale Island Resort phối hợp cùng Rainbow Divers, với sự hỗ trợ của Trường Quốc tế Châu Âu TP.HCM (EIS) và tổ chức môi trường biển PADI AWARE Foundation, triển khai dự án thí điểm tái tạo và phục hồi san hô tại vùng biển trước đảo Hòn Ông, thuộc vịnh Vân Phong, nhằm đảm bảo môi trường biển nguyên sơ và đảm bảo cung cấp nguồn cá dồi dào mà các loài động vật này phụ thuộc vào.

Nguồn: Tổng cục Du lịch Việt Nam

Whale Island Resort: Khu nghỉ dưỡng duy nhất nằm giữa vịnh Vân Phong

Whale Island Resort tọa lạc trên Hòn Ông, một hòn đảo biệt lập, không có người sinh sống, nằm ngay trong Vịnh Vân Phong. Tên của hòn đảo mang ý nghĩa trực tiếp là “Đảo Cá Ông”, một sự tôn kính đối với truyền thống thờ thần Cá Ông có từ hàng thế kỷ của các cộng đồng ngư dân miền biển.

Khu nghỉ dưỡng vận hành các chương trình lặn biển và lặn ống thở đạt chứng nhận PADI, được dẫn dắt bởi các hướng dẫn viên lặn biển giàu kinh nghiệm, những người hiểu rõ quy luật thời tiết, các khu vực sinh vật biển thường xuất hiện và những thời điểm có điều kiện quan sát thuận lợi nhất. Nhờ đó, du khách có thể nhận được những gợi ý hữu ích về thời gian và địa điểm phù hợp để tăng cơ hội bắt gặp các loài động vật biển trong môi trường tự nhiên.

Lợi thế của việc lưu trú trên đảo thay vì đi tour trong ngày từ Nha Trang chính là khả năng tiếp cận các loài cá hiếm găpj này. Việc bắt gặp động vật hoang dã ở Vịnh Vân Phong thường xảy ra nhất vào lúc bình minh, trong khoảng không gian yên bình trước khi gió trong ngày nổi lên. Nếu bạn lưu trú trên đảo và đi tàu biển lúc 6:30 sáng, khả năng cao bạn sẽ có một trải nghiệm khác biệt hoàn toàn so với một du khách đến đảo muộn hơn vào lúc 10 giờ sáng.

Khám phá hệ sinh thái biển Vịnh Vân Phong

Whale Island Resort không tổ chức các tour ngắm cá voi, cá heo hay các chuyến đi chuyên biệt để tìm kiếm động vật biển. Tuy nhiên, nhờ nằm giữa vùng biển tương đối nguyên sơ của Vịnh Vân Phong, du khách vẫn có cơ hội quan sát đời sống các loài động vật biển trong quá trình tham gia các hoạt động khám phá thiên nhiên.

Các hoạt động phổ biến tại đảo bao gồm lặn biển ngắm san hô, lặn ống thở, chèo thuyền kayak và các chuyến đi thuyền khám phá vùng vịnh. Đây là cơ hội để du khách tiếp cận gần hơn với hệ sinh thái biển địa phương, từ các rạn san hô, đàn cá rạn đầy màu sắc đến những loài chim biển thường xuất hiện quanh đảo.

Trong những dịp đặc biệt, một số loài động vật biển lớn như cá heo có thể xuất hiện ngoài khơi. Tuy nhiên, những cuộc gặp gỡ này hoàn toàn ngẫu nhiên và không thể dự đoán trước.

Mọi hoạt động trên biển tại Whale Island Resort đều được thực hiện theo nguyên tắc du lịch có trách nhiệm. Chúng tôi không cho ăn, dẫn dụ hoặc can thiệp vào hành vi tự nhiên của động vật hoang dã, đồng thời khuyến khích du khách quan sát thiên nhiên với sự tôn trọng và khoảng cách phù hợp.

Tạm kết

Câu hỏi thường gặp

1. Tôi có thể tham gia tour ngắm cá voi tại Việt Nam không?

Hiện nay Việt Nam chưa có các tour ngắm cá voi thương mại được tổ chức và quảng bá chính thức. Việc quan sát cá voi trong tự nhiên vẫn là những ghi nhận hiếm gặp từ ngư dân, nhà nghiên cứu hoặc những người hoạt động thường xuyên trên biển.

2. Tôi có thể nhìn thấy những loài động vật biển nào ở Vịnh Vân Phong?

Vịnh Vân Phong là nơi sinh sống của nhiều loài sinh vật biển như cá heo, rùa biển, các loài cá rạn san hô, chim biển và nhiều loài động vật không xương sống. Việc bắt gặp động vật biển phụ thuộc hoàn toàn vào điều kiện tự nhiên tại thời điểm tham quan.

3. Thời điểm nào thích hợp nhất để khám phá biển Vịnh Vân Phong?

Thường từ tháng 3 đến tháng 8, mang lại điều kiện biển êm và tầm nhìn dưới nước tốt hơn cho các hoạt động lặn biển, lặn ống thở ngắm san hô và khám phá thiên nhiên.

4. Hoạt động quan sát động vật biển có được thực hiện theo hướng có trách nhiệm không?

Có. Các hoạt động tại Whale Island Resort tuân thủ nguyên tắc du lịch sinh thái và bảo tồn biển. Động vật dưới biển được quan sát từ khoảng cách phù hợp, không bị cho ăn, dẫn dụ hay tác động đến hành vi tự nhiên.